تدوین مقیاسی برای ارزیابی جوّ کلاسی در دانشگاه (مطالعۀ موردی دانشگاه شیراز)

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 عضو هیأت علمی دانشکدۀ علوم تربیتی و روان‌شناسی دانشگاه شیراز

2 دانش‌آموختۀ کارشناسی ارشد مدیریت آموزشی دانشگاه شیراز

چکیده

هدف از انجام این پژوهش، تدوین مقیاسی برای ارزیابی جوّ کلاسی در دانشگاه بود. با توجه به نبود چنین مقیاسی از قبل، پس از مطالعه گستردۀ پیشینۀ موضوع، چارچوبی مشتمل بر چهار بُعد تعاملات کلاسی، قوانین و مقررات کلاسی، یادگیری ـ ارزیابی و نگرش و فرهنگ شناسایی گردید و مقیاسی در این راستا تدوین گردید. پس از دو بار اجرای آزمایشی و تأمین روایی و پایایی، مقیاس مذکور در بین 201 نفر از دانشجویان دورۀ کارشناسی دانشگاه شیراز که با استفاده از روش نمونه‌گیری خوشه‌ای چند مرحله‌ای انتخاب شده بودند اجرا گردید که گزارش آن در این مقاله ذکر شده است. نتایج حاصل، از سویی وضعیت جوّ کلاسی حاکم در دانشگاه را مشخص نمود، و از سویی دیگر، قابلیت کاربرد مقیاس تدوین شده برای پژوهش‌های میدانی را در زمینۀ موضوع خود نمایان ساخت

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Developing a Scale for Assessing Classroom Climate at Universities (A Case Study of Shiraz University)

نویسندگان [English]

  • Jafar Torkzadeh 1
  • Fatemeh Zeynali 2
چکیده [English]

Aim of this study was to developing a scale for evaluating classroom climate at the universities. Considering loss of such a scale, after an extensive review of the subject’s literature, a framework consisting of four dimensions (classroom interactions, classroom rules and regulations, learning – assessment, attitude and culture) was identified and a scale compiled in that regard. After two times piloting implementations and supplying validity and reliability of mentioned scale, it was distributed among 201 undergraduate students selected using multi stage cluster sampling. Results on the one hand illustrated the status of the ruling classroom climate at the university and on the other hand the applicability of the presented scale in the subject area (classroom climate evaluation) was identified. 

کلیدواژه‌ها [English]

  • Classroom Climate
  • Instructional Climate
  • Classroom Climate Scale
  • University
  • Higher Education

ابومحمدی، مرضیه (1384). بررسی دیدگاه معلمین دوره ابتدایی پیرامون ارزشیابی توصیفی در استان یزد. پایان نامة کارشناسی ارشد، دانشگاه یزد.

اچسون، کیت و مردیت، دامین گال (1380). نظارت و راهنمایی تعلیماتی، کاربرد فنون کلینیکی در نظارت و راهنمایی، کارورزی و آموزش‌های پیش و ضمن خدمت؛ ترجمه محمدرضا بهرنگی، تهران: انتشارات کمال تربیت.

اندرسون، لورین دبلیو (1380). افزایش اثربخشی معلمان در فرآیند تدریس؛ ترجمه محمد امینی، تهران: انتشارات مدرسه.

بت­ریس، اس. و فنی مور (1381). مدیریت کلاس درس مبتنی بر دانش­آموز محوری؛ ترجمه کیانوش هاشمیان، تهران: انتشارات دانشگاه الزهرا (س).

پیاژه، ژان (1371). تربیت به کجا ره می­سپرد؛ ترجمه محمود منصور، پریرخ دادستان، تهران: انتشارات دانشگاه تهران.

پیرخائفی، علیرضا (1383). نگاهی به سنجش خلاقیت دانش­آموزان از منظر تحولی و گونه­ای، مجموعة مقالات اولین همایش ارزشیابی تحصیلی، تهران: انتشارات تزکیه.

ترک­زاده، جعفر و محترم، معصومه (1391). پیش­بینی تعهد ­سازمانی دانشجویان بر اساس ادراک آنها از جوّ­ آموزشی دانشگاه (مورد: دانشگاه شیراز). مجلة آموزش عالی، 4 (2): 123- 154.

حسینچاری، مسعود و خیر، محمد (1382). بررسی جوّ روانی ـ اجتماعی کلاس به عنوان یکی از مؤلفه­های فرهنگ مدرسه. مجلهعلومتربیتیوروان‌شناسیدانشگاهشهیدچمراناهواز، 3 و 4: 25 – 42.

حصاربانی، زهرا (1384). خلاقیت در بستر ارزشیابی توصیفی. پژوهشکدة مطالعات آموزش و پرورش، روزنامه همشهری.

خوش خلق، ایرج (1385). بازنگری در روش­های سنجش و نقش آن در اصلاحات آموزشی: مجموعه مقالات، تهران: انتشارات تزکیه.

رابینز، استیفن (1389). مبانی رفتار سازمانی؛ ترجمه علی پارسائیان و سیدمحمد اعرابی،  تهران: دفتر پژوهش­های فرهنگی.

رابینز، استیفن و جاج تیموتی (2009). رفتار سازمانی؛ ترجمه مهدی زارع، تهران: انتشارات نص.

رجایی‌پور، سعید؛ کاظمی، ایرج و آقاحسینی، تقی (1387). بررسی رابطة بین مؤلفه‌های مدیریت کلاس درس و جوّ یادگیری در مدارس راهنمایی شهر اصفهان. مجلة پژوهش­های تربیتی و روان‌شناختی، 4 (1): 23-40.

رستگار، طاهره (1383). ارزشیابی در خدمت آموزش. تهران: انتشارات مدرسه.

روحانی، عباس و ماهر، فرهاد (1386). اثر نوع ارزشیابی (توصیفی ـ سنتی) بر جوّ کلاس، ویژگی­های عاطفی و خلاقیت دانش­آموزان. فصلنامة اندیشه­های تازه در علوم تربیتی، 4: 55- 69.

زینعلی، فاطمه (1391). بررسی رابطة بین نوع ساختار سازمانی و پتانسیل انگیزشی تحصیلی دانشجویان با واسطه­گری جوّ کلاسی. پایان­نامة کارشناسی ارشد، دانشگاه شیراز.

سلطانی عربشاهی، سید کامران و کوهپایه­زاده اصفهانی، جلیل (1386). بررسی دیدگاه استادان در مورد جوّ آموزشی بخش­های بالینی اصلی بیمارستان­های آموزشی دانشگاه علوم پزشکی ایران بر اساس مدل تغییر یافته DREEM، گام­های توسعه در آموزش پزشکی، مجلة مرکز مطالعات و توسعة آموزش پزشکی، 6 (1): 29 -33.

سلیمانی، افشین (1382). کلاس خلاقیت. تهران: انتشارات انجمن اولیاء و مربیان.

سیف، علی اکبر (1384). اندازه­گیری، سنجش و ارزشیابی آموزش. تهران: نشر دوران.

شریعتمداری، علی (1387). روان‌شناسی تربیتی. اصفهان: انتشارات مشعل.

فونتانا، دیوید (1382). کنترل کلاس؛ ترجمه ساده حمزه و مجید محمدی، تهران: رشد.

ماهر، فرهاد؛ آقایی، اصغر؛ برجعلی، احمد و روحانی، عباس (1386). ارزشیابی توصیفی با نظام سنتی بر اساس جوّ کلاس، ویژگی­های عاطفی و میزان خلاّقیت دانش­آموزان دوره ابتدایی. مجلة دانش و پژوهش در علوم تربیتی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد خوراسگان (اصفهان)، 14: 71- 92.

محمدی، تیمور (1384). بررسی ارتباط بین الگوی ویژگی­های شغلی با رضایت شغلی کارکنان اداری و انتظامی زندان‌های استان کرمانشاه. پایان­نامة کارشناسی ارشد، دانشکدة علوم تربیتی و روان‌شناسی دانشگاه تهران.

مرتضایی­نژاد، عصمت (1385). بررسی نگرش معلمین و والدین در خصوص کاربست ارزشیابی توصیفی در پایه های اول و دوم ابتدایی شهر تهران. پایان‌نامة کارشناسی ارشد، دانشگاه تربیت معلم تهران.

معطری، مرضیه و رمضانی، سمیه (1388). دیدگاه دانشجویان پرستاری درباره محیط‌های یادگیری بالینی، مجله ایرانی آموزش در علوم پزشکی، 9 (2): 137 – 145.

منصور، محمود و دادستان، پریرخ (1374). دیدگاه پیاژه در گسترة تحول روانی. تهران: انتشارات بعثت.

موسوی، سید ضیاء­الدین (1384). نظرسنجی از اولیاء و مجریان طرح ارزشیابی توصیفی بر اساس اهداف تفصیلی اجرای طرح در سال تحصیلی 1383- 1384، سازمان آموزش و پرورش استان قم.

Adelman. H. S. & Taylor, L. (2005). Classroom climate. In: s. w. Lee, P. A. Lowe, E. Robinson (Eds). Encyclopedia of School Psychology, Thousand Oaks, CA: sage.

Alder, N. I. & Moulton, M. R. (1998). Caring relationships: Perspectives from middle school students. Research in Middle Level Education Quarterly, 21 (3):15–32.

Ames, C. (1992). Classroom: Goals, structure and motivation. Journal of Educational Psychology, 84: 261 -271.

Astin, A. W. (1984). Student involvement: A developmental theory for higher education. Journal of College Student Personnel, 25 (3): 297- 308.

Campbell, T. A. & Campbell, D. E. (1997). Faculty/student mentor program: Effects on academic performance and retention. Research in Higher Education, 38 (6): 727-742.

Church, M. A.; Elliot, A. J. & Gable, S. L. (2001). Perceptions of classroom environment, achievement goals, and achievement outcomes. Journal of Educational Psychology, 93 (1): 43-54.

Cothran, D. J.; Kulinna, P. H. & Garrahy, D. A. (2003). This is kind of giving a secret away… Students’ perspectives on effective class management. Teaching and Teacher Education, 19: 435–444.

Cothran, D. J. & Ennis, C. D. (2000). Building bridges to student engagement: Communicating respect and care for students in urban high school. Journal of Research and Development in Education, 33 (2): 106–117.

Davis, H. A. (2003). Conceptualizing the role and influence of student– teacher relationships on children's social and cognitive development, Educational Psychologist, 38 (4): 207–234.

Deci, E. L. (2003). Intrinsic Motivation and Self-Determination in Human Behavior. New York: Kluwer.

Ellen W. R.; Sangwon, K.; Jean, A. B.; Randy W. K. & Arthur, M. H. (2010). Student Personal Perception of Classroom Climate: Exploratory and Confirmatory Factor Analyses. Educational and Psychological Measurement, 70 (5): 858–879.

Endo, J. & Harpel, R. (1982). The effect of student-faculty interaction on students’ educational outcomes. Research in Higher Education, 16 (2): 115-138.

Evereston, Carolin M. (1987). Managing classrooms: A framework for teachers. New York: Random House.

Ferreira, M. M. & Bosworth, K. (2001). Defining caring teachers: Adolescents’ perspective. Journal of Classroom Interaction, 36 (1): 24–30.

Frascr, B. J.; Giddings, G. J. & Mcrobbie, C. J. (1995). Evaluation and validation of personal form of an instrument for assessing science laboratory classroom environment. Journal of Research in Science Teaching, 32 (4): 399-422.

Gest, S.; Welsh, J. & Domitrovich, C. (2005). Behavioral predictors of changes in social relatedness and linking school in elementary school. Journal of school psychology. 43 (4).

Ghazi, G. (2003). The relationship between forms of instruction, achievement and perceptions of classroom climate. Educational Research, 45: 83 – 93.

Hoy, W. K.; Tarter, C. J. & Bliss, J. R. (1990). Organizational Climate, School Health, and Effectiveness: A Comparative Analysis, Educational Administration Quarterly, 3: 260-279.

Keeves, J. P. (1972). Educational Environment and Student Achievement, Melbourne: Australian Council for Educational Research.

Kim, Y. K. & Sax, L. J. (2007). Different patterns of student-faculty interaction in research universities: An analysis by student gender.

Kuh, G. D. & Hu, S. (2001). The effects of student-faculty interaction in the 1990s. The Review of Higher Education, 24 (3): 309-332.

Kuh, G. D. (1995). The other curriculum: Out-of-class experiences associated with student learning and personal development. The Journal of Higher Education, 66 (2): 123-155.

Lubbers, m. (2006). The impact of peer relations on academic progress in junior high. Journal of school psychology. 44 (6).

Loukas, A. & Murphy, J. L. (2007). Middle school student perceptions of school climate: Examining protective functions on subsequent adjustment problems. Journal of School Psychology. 45: 293–309.

Midgley, C. & Urdan, T. (2001). Academic Self-handicapping and Achievement goals: a Further Examination. Contemporary Educational Psychology, 26: 61-75.

Michaud, Pierre; Comeau, Michelle; Goupil, Georgette (1985). Inventoried Climate dapprentissage. 1-30.

Moos, R. H. (1973). Conceptualization of Human Environments, American Psycologist; 28: 652-664.

Mullins, Laurie J. (1991). Management and Organizational Behavior, London, Pitman.

Pascarella, E. T. (1985). Students’ affective development within the college environment. The Journal of Higher Education, 56 (6): 640- 663.

Pascarella, E. T. & Terenzini, P. T. (1976). Informal interaction with faculty and freshman ratings of academic and nonacademic experience of college. Journal of Educational Research, 70: 35-41

Pascarella, E. T. & Terenzini, P. T. (1991). How college affects students: Findings and insights from twenty years of research. San Francisco, CA: Jossey - Bass.

Pintrich, P. R. & Schunk, D. H. (1996). Motivation in education: Theory, research, and applications. Englewood Cliffs, NJ: Prentice-Hall.

Pimparyon, P.; McCaleer, S.; Pemloa, S. & Roff, S. (2002). Educational environment, student approaches to learning and academic achievement in a Thai Nursing School. Med Teach; 22 (4): 359-64.

Pomeroy, E. (1999). The teacher–student relationship in secondary school: Insights from excluded students, British Journal of Sociology of Education, 20 (4): 465–482.

Riquelme, A. et al. (2009). Measuring Students' Perceptions of the Educational Climate of the New Curriculum at the Pontificia Universidad Catolica de Chile: Performance of the Spanish Translation of the Dundee Ready Education Environment Measure (DREEM), Education for Health, 22 (1):112.

Roff, S. et al. (1997).Development and Validation of the Dundee Ready Education Environment Measure (DREEM), Medical Teacher, 19 (4): 295-299.

Tagiuri, R. (1986). The concept of organizational climate, In: R. Tagiuri and G. H. Lituin, organizational climate: Exploration of a concept, Boston: Harvard University press.

Thompson, M. D. (2001). Informal student-faculty interaction: Its relationship to educational gains in Science and Mathematics among community college students. Community College Review, 29 (1): 35-57.

Tinto, V. (1975). Dropout from higher education: A theoretical synthesis of recent research. Review of Educational Research, 45 (1): 89-125.

University-Community Partnership (2004). Best Practice Briefs: School Climate and Learning, Mishigan State University, tableman@msu.edu.

Varma, R.; Tiyagi, E. & Gupta, J. K. (2005). Determining the quality of educational climate across multiple undergraduate teaching sites using DREEM inventory. BMS Med Edu, 59 (1): 8-12.

Volkwein, J. F.; King, M. C. & Terenzini, P. T. (1986). Student-faculty relationships and intellectual growth among transfer students. The Journal of Higher Education, 57 (4): 413-430.

Wentzel, K. R. (1997). Student motivation in middle school: The role of perceived pedagogical caring. Journal of Educational Psychology, 89 (3): 411– 419.

Williams & Sternberg (2002). Classroom management. Availabl at: http://muskingum.edu/~cal ~ data base /organixation.html.

Williams, C. (1989). Preservice Teacher's, Oerceptions of school climate before and after Completion of a Secondary Field – Based Practicum, U. S. Missipi.