محاسبه نابرابری جنسیتی سرمایه انسانی در ایران و سایر مناطق جهان

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 عضو هیئت علمی مؤسسه پژوهش و برنامه‌ریزی آموزش عالی

2 کارشناس ارشد مؤسسه پژوهش و برنامه‌ریزی آموزش عالی

3 استادیار مؤسسه پژوهش و برنامه‌ریزی آموزش عالی

چکیده

سرمایه انسانی، دارای آثار اقتصادی و غیراقتصادی فراوانی است که رشد و توسعه کشورهای جهان، بویژه کشورهای درحال توسعه را تسریع می‌بخشد. آثار غیربازاری سرمایه انسانی که عمدتاً از آموزش زنان نشأت می‌گیرد، تأثیر بسزایی در پیشبرد فرایند توسعه اقتصادی کشورها داشته است، و این در حالی است که نابرابری در سرمایه انسانی می‌تواند فرایند توسعه را کند نماید؛ بر این اساس، هدف از تدوین این مقاله، تعیین نابرابری سرمایه انسانی برای زنان و مردان در مناطق مختلف جهان طی سال‌های 1960 تا 2005 میلادی و مقایسه آن با کشور ایران است. در این مقاله ابتدا آثار غیر بازاری سرمایه انسانی مورد توجه قرار گرفته و سپس با استفاده از روش‌های آماری- ریاضی به محاسبه ضریب جینی سرمایه انسانی که نابرابری سرمایه انسانی را در زنان و مردان نشان می‌دهد، پرداخته شده است. نتایج کلی حاکی از آن است که نابرابری سرمایه انسانی در زنان و مردان طی سال‌های مورد مطالعه، به جز در کشورهای پیشرفته، همواره درحال کاهش بوده و این ضریب در زنان همواره از مردان بیشتر بوده است. نتیجه قابل توجه دیگر اینکه در سه دهه اخیر با افزایش سرمایه‌گذاری برای کاهش نرخ بی‌سوادی و همچنین گسترده شدن دانشگاه‌ها در ایران، از نابرابری سرمایه انسانی، بویژه در زنان، به طور چشمگیری کاسته شده است. 

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

A Calculation of Gender Inequality in Human Capital in Iran and Other Regions of the World

نویسندگان [English]

  • Mohammad Javad Salehi 1
  • Shadi Rouhani 2
  • Yaghoub Entezari 3
چکیده [English]

Human capital has economic and non- economic effects on development of countries around the world especially the developing countries. Despite the fact that non- market human capital effects originate from educating women, which improves the economic development, human capital gender inequality can reduce the speed of development. The main goal of this study is to determine the human capital inequality among men and women between 1960 and 2005 in different regions of the world in comparison with Iran. Regarding the non- market effect of human capital, the Gini coefficient is calculated through mathematical – statistical methods in order to illustrate the inequality between men and women. The results indicate that inequality trend has decreased through the years except in developed countries. However, the coefficient is continuously greater among women than men. In recent three decades, intensification of investment in order to decrease the illiteracy rate and expansion of universities, human capital inequality in Iran has remarkably decreased especially among women.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Gender Human Capital Inequality
  • Gini Coefficient
  • education
  • Non Market Effects

تودارو، مایکل (1384). توسعه اقتصادی در جهان سوم، ترجمه غلامعلی فرجادی. سازمان برنامه و بودجه.

حسینی لرگانی، مریم (1385). بررسی مشارکت زنان هیئت علمی در سمت‌های مدیریت دانشگاهی: موانع و چالش‌ها، مجله مطالعات زنان، سال اول، شماره سوم.

حسینی لرگانی، مریم و سید جواد صالحی (1389). زنان و آموزش عالی در جمهوری اسلامی ایران، موسسه پژوهش و برنامه‌ریزی آموزش عالی

زنجانی زاده، هما (1386). تحلیل رابطه آموزش و پرورش و نابرابری­های جنسیتی، فصلنامه تعلیم و تربیت، شماره 91

ساخاروپولوس، جرج (1371). تأثیر اقتصادی آموزش؛ ترجمه علی اعظم محمدبیگی، مرکز تحقیقات آ‌موزشی، سازمان پژوهش و برنامه­ریزی آموزشی.

صالحی، محمد جواد (1381). اثرات سرمایه انسانی بر رشد اقتصادی ایران، فصلنامه پژوهش و برنامه‌ریزی در آموزش عالی، شماره 23 و24

صالحی، محمد جواد (1384). محاسبه بازده خصوصی سرمایه انسانی، فصلنامه پژوهش و برنامه‌ریزی در آموزش عالی، شماره 35 و36

صالحی، محمد جواد (1389). اثر نابرابری جنسیتی سرمایه انسانی بر رشد اقتصادی، پایان نامه دکتری، دانشگاه شهید بهشتی

عبادی، جعفر و محمد جواد صالحی (1389). اثر نابرابری سرمایه انسانی در مردان و زنان بر امید به زندگی، فصلنامه پژوهش و برنامه‌ریزی در آموزش عالی، شماره 56

عمادزاده، مصطفی (1382). اهمیت سرمایه‌گذاری در آموزش زنان. فصلنامه پژوهش زنان، دوره اول، سال سوم، شماره 7، صص 140-115.

نادری، ابوالقاسم (1383). اقتصاد آموزش، چاپ اول، نشر یسطرون.

 

Azarnert, L. V. (2006). “Child mortality, fertility, and human capital accumulation”, Journal of Population Economics, vol. 19 (2), 285-297.

Barro, R. J. and Lee, J. W. (2001). “International data on education attainment updates and implications”, Oxford Economic Papers, vol. 3, pp. 541-63.

Barro, R. J. and J. W. Lee (1996). “International Measures of Schooling Years and Schooling Quality”, American Economic Review, 86 (2). May: 218-223.

Breierova L., E. Duflo. (2004). “The Impact of Education on Fertility and Child Mortality: Do Fathers Really Matter Less Than Mothers?” NBER Working Paper, no. 10513.

Castello, A. and R. Domenech (2002). “Human Capital Inequality and Economic Growth: Some New Evidence,” Economic Journal vol. 112 (127), pp. 132-153.

Chakraborty, S. and Das, M. (2005). “Mortality, human capital and persistent inequality”, Journal of Economic Growth, vol. 10, pp. 159-92.

De la Croix, D. and Doepke, M. (2003). “Inequality and growth: why differential matters”, American Economic Review, vol. 93 (4), pp. 1091-113.

Leigh, A and C. Jencks (2005). “Inequality and Health: Long-Run Evidence from a Panel of Countries”, working paper, NBER Summer Institute.

Lorgelly P. (2000). “Are there Gender – Separate Human Capital Effects on Growth? A Review of the Recent Empirical Literature,” Centre for Research in Economics Development and International Trade, University of Nottingham.

Mc Mahon, Walter W. (2000). The Impact of Human Capital on Non-Market Outcomes and Feedbacks on Economic Development” in The Contribution of Human and Social Capital to Sustained Economic Growth and Well-Being, John Helliwell, ed, Government of Canada and OECD, pp. 136-71.

Mc Mahon, Walter W. (1998). "Education and Growth in East Asia". Economics of Education Review, Vol 17, No 2.

Papageorgio, C and Stoytcheva, P (2006). "Female Human Capital Inequality, Infant Mortality and Growth". Journal of Applied Econometrics, vol 23, pp. 121-154.

Sen, Amartya (2001). "Many Facts of Gender Inequality", India's National Magazine, vol 18, Issue 22.

Zhang, J. and Zhang, J. (2005). “The Effect of Life Expectancy on Fertility, Saving, Schooling and Economic Growth: Theory and Evidence, Scandinavian Journal of Economic, vol. 107 (1), pp. 45-66.

World Development Indexes (WDI)