نقش دانشگاه در فرایند توسعه

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسنده

استادیار مؤسسۀ پژوهش و برنامه‌ریزی آموزش عالی

چکیده

در این نوشتار که برگرفته‌شده از طرح پژوهشی با عنوان: «مبانی نظری ضرورت‌های اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی توسعۀ آموزش عالی در ایران: کاستی‌های موجود و راهبردهایی برای اصلاح آن» است، تلاش شده است تا با مروری تحلیلی بر مسیر توسعۀ دانشگاه، به نقش تحول‌آفرین دانشگاه در فرایند توسعه از منظر اقتصادی، علمی ـ آموزشی و اجتماعی ـ فرهنگی پرداخته شود.
در بخش نخست این مقاله، ضمن اشاره به فلسفۀ وجودی دانشگاه، در بدو پیدایش آن، به هدف‌های آموزش عالی یا دانشگاه و آموزش نیروی کار، می‌پردازیم. در ادامه، یعنی در سدة بیستم، ضمن اشاره به افزایش چشم‌گیر تقاضا برای دستیابی به آموزش عالی در این دوره به نقش آموزش عالی به مثابۀ موتور توسعه می‌پردازیم. در بخش پایانی،در هزارة سوم و سدة بیست و یکم، ضمن بررسی فرایند جهانی شدن و پیدایش جوامع اطلاعاتی یا دانش، همچنان به نقش دانشگاه در تأثیرگذاری بر شرایط موجود پرداخته می‌شود.
در مجموع، دستیابی به توسعه با هر روایتی، زمانی امکان‌پذیر است که نهادهای تولید، توزیع، ترویج و انتشار دانش بسان دانشگاه، به مثابه خرد منفصل جامعه، ضمن برخورداری از استقلال آکادمیک[1] و آزادی علمی[2] به کار ویژه[3] اصلی خود بپردازند.



1. Academic Autonomy/Autonomie Académique


2. Academic Liberty/Liberté Académique


3. Function/fonction

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

The Role of University in the Development Process

نویسنده [English]

  • Hamid Javdani
چکیده [English]

This article aims at underlining the evaluative role of university in the development process.
For the first step, existential philosophy of university will be discussed from the genesis of this social institution. The discussion will be continued to the twentieth century where the role of university promoted to be considered as an engine of development in modern society and there was salient growth of demand for access to higher education.
Finally, in the third millennium, the university faced the new challenges, caused by the globalization phenomena, and the process of formation of knowledge community. It seems that the role of university became manifold in impressing the new situation.
Obtaining development -in its different definitions- is possible when university as the producer, distributor, promoter and publisher of knowledge, works as the autonomous wisdom of society. It can do its essential functions through enjoying academic autonomy and academic liberty.

کلیدواژه‌ها [English]

  • University
  • Higher Education
  • development
  • national development

پالسن، بی. مایکل، (1384). اقتصاد بخش عمومی: ماهیت و نقش سیاست عمومی در تأمین مالی آموزش عالی. ترجمة حمید جاودانی.

جاودانی، حمید (1383). تغییر نگرش در اقتصاد آموزش در آغاز هزاره سوم. نامه آموزش عالی، شمارة 11، سال اول. مؤسسه پژوهش و برنامه‌ریزی آموزش عالی.

جاودانی، حمید و همکاران (1382). طرح پژوهشی «افزایش دستیابی به آموزش عالی: بخش دولتی. وزارت فرهنگ و آموزش عالی.

عبدالسلام (1368). انتقال علوم و فنّاوری به جهان سوم. ترجمة ‌هاله المعی و محمد رضا بهاری، تهران: انجمن فیزیک ایران با همکاری مؤسسه انتشارات فاطمی.

منصوری، رضا (1373). توسعه علمی ایران. مرکز انتشارات ملی یونسکو در ایران، تهران.

کاظمی، نصرت و حمید جاودانی، (1386). مبانی نظری ضرورت‌های اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی توسعة آموزش عالی در ایران: کاستی‌های موجود و راهبردهایی برای اصلاح آن. معاونت پژوهشی دانشگاه پیام نور.

وزارت فرهنگ و آموزش عالی (1377). آمار عملکرد 20 ساله آموزش عالی ایران.

یونسکو (1378). بیانیة جهانی آموزش عالی برای قرن آینده: دیدگاه‌ها و دستور‌العمل‌ها. ترجمة حمید جاودانی، مؤسسه پژوهش و برنامه‌ریزی آموزش عالی.

یونسکو (1379). بیانیة کنفرانس جهانی علم در سدة بیست و یکم؛ تعهدی نوین و بیانیه همایش بین‌المللی دانشمندان جوان، ترجمه حمید جاودانی، مؤسسه پژوهش و برنامه‌ریزی آموزش عالی.

 

Altbach P. G (1987). China’s Universities and western Academic Models from Dependence to Autonomy: the development of Asian universities. Kulwer academic publisher, Netherlands.

Altbach philip G. Robert, Berahin, Patricia Gumport (1998). American higher Education in the Twenty First century: social, political and economic challenges. Baltimore, Johns Hopkins university press.

Bloom, David E. (2003). Des Idées a` l`action pour une Réforme de l`Enseignement Supérieur. In Globalisation et universités: Nouvel Espace, Nouveaux Acteurs, sous la direction de Gilles Breton, Michael Lambert, Edition Unesco, les presses de l’Université Laval.

Carrie Paechter, Margaret, Preedy. David,scott & Janet Soler (2001). Knowledge,Power and Learning. Sage.

Currie Jan (2003). Universités entrepreneuriales: de Nouveaux Acteur sur la scène mondiale [le cas australien]. In globalisation et universités: Nouvel Espace, Nouveau Acteurs, sous la direction de Gilles Breton, Michel Lambert, Editions Unesco, les presses de l`universités Laval.

Mazzarol Tim,Soutar geoffrey Norman (2001). The Global Market for Higher Education: Sustainable Competitive Strategy for the New Millennium. USA.

MojaTeboho (2003). Globalisation – Apartheid, le rôle de l’enseignement supérieur dans le développement. In Globalisations et universités Nouvel espace, nouveau acteurs, sous la direction de Gilles Breton, Michel Lambert, Edition Unesco et les presses de l’université Laval.

"Rapport de la Banque Mondiale" (2002). Banque mondiale, USA.