تبیین عوامل مؤثر بر توسعه رفتار شهروندی سازمانی در نظام آموزش عالی با استفاده از تکنیک دیمتل

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری مدیریت دولتی، باشگاه پژوهشگران و نخبگان جوان، دانشگاه آزاد اسلامی واحد قائم‌شهر، قائم‌شهر، ایران

2 عضو هیئت علمی دانشکده مدیریت، مؤسسه آموزش عالی فروردین، قائم‌شهر، ایران

چکیده

شناخت وضعیت کارکنان در حوزه رفتاری و تعیین عوامل مؤثر بر آن، نقش بسیار اساسی در بهبود عملکرد دانشگاه‌ها ایفا می‌کند. بر این اساس، هدف از این پژوهش توصیفی- همبستگی، تبیین عوامل مؤثر بر توسعه رفتار شهروندی سازمانی در نظام آموزش عالی برای توسعه مطلوب رفتار شهروندی سازمانیدر دانشگاه‌های کشور است. برای این امر دانشگاه مازندران به‌عنوان نمونه موردی موردمطالعه قرارگرفته است. جامعه آماری تحقیق شامل 11 نفر از مسئولان و متخصصان منابع انسانی دانشگاه مازندران هستند که به روش نمونه‌گیری هدفمند انتخاب شدند. اطلاعات با استفاده از پرسشنامه مقایسات زوجی، جمع‌آوری و تجزیه‌وتحلیل داده‌ها نیز از طریق تکنیک دیمتل انجام شد. بعد از تأیید روایی محتوا از سوی خبرگان و تعیین نرخ پایایی (96%)، نتایج نشان داد که در میان متغیرهای مورد بررسی، متغیر جو سازمانی به‌عنوان تأثیرگذارترین  و هم‌چنین متغیر رفتار شهروندی سازمانی به‌عنوان تأثیرپذیرترین متغیر، انتخاب شده و بیشترین میزان تأثیرپذیری را به خود اختصاص داده است. بنابراین پیشنهاد می‌شود مدیران دانشگاه با کاربست متغیرهای مورد بررسی، زمینه را برای ارتقای رفتار شهروندی سازمانی کارکنان مهیا سازند.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

The Explanation of the Effective Factors on Organizational Citizenship Behavior Expansion in Higher Education System by Using Decision Making Trial and Evaluation Technique (DEMATEL)

نویسندگان [English]

  • Hossein Samadi Miarkolaei 1
  • Mina Ahmadi 2
چکیده [English]

Abstract: The recognition of employees' status in the behavioral field and determination of affecting factors on it plays a key role in improving the performance of universities. Thus, the purpose of this descriptive-correlative study is determination of factors that are influential on organizational citizenship behavior expanding in higher education system to desirable development of organizational citizenship behavior within country's universities. Therefore, Mazandaran University has been studied as a case study. Research statistical population includes 11 human resources' officials and professionals of Mazandaran University that these people were selected by purposive sampling method. The data were gathered by using paired comparisons questionnaire and analyzed by using DEMATEL technique. After the verification of questionnaire's content validity by experts and determination of reliability rate (96%), the results showed that among studied variables, organizational climate variable as the most influential factor , and so organizational citizenship behavior variable as the most impersonal variable are selected and appropriate the most extent of impressionability. Therefore, it is suggested that university's governors provide a context to enhance their employees' organizational citizenship behavior through application of studied variables.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Organizational citizenship behavior
  • Organizational Culture
  • organizational health
  • Entrepreneurial Organizational Culture
  • Organizational climate

منابع

آقاابراهیمی، بابک؛ ماکویی، احمد و صدر لاریجانی، محمدهمایون (1387). ارزیابی چالش­های شرکت­های ایرانی در پروژه­های نفت و گاز به روش DEMATEL، مجله علمی ­و پژوهشی شریف، 45، 1 – 9.

آقایی، رضا؛ آقایی، میلاد و آقایی، اصغر (1392). بررسی رابطه میان فرسودگی شغلی، رفتار شهروندی سازمانی، جو سازمانی و فرهنگ ‌سازمانی. فصلنامه مدیریت دولتی، 5 (4)، 1 – 18.

اکبری، مرتضی؛ شکیبا، حجت؛ ضیائی، محمدصادق؛ مرزبان، شیرمراد و رازی، سمیرا (1392). بررسی رابطه­ سلامت سازمانی با کارآفرینی سازمانی. نشریه مدیریت دولتی، 5 (1)، 1 – 20.

ثمری، عیسی؛ یمنی، محمد؛ صالحی عمران، ابراهیم و گرائی­نژاد، عمران (1392). بررسی و شناسایی عوامل مؤثر در فرایند توسعه دانشگاهی در دانشگاه­های دولتی ایران، مطالعات برنامه‌ریزی آموزشی، 2 (4)، 67 – 100.

حاجی­ها، زهره و خراط­زاده، محدثه (1393). بررسی رابطه فرهنگ ‌سازمانی و معیارهای خلق ارزش در شرکت‌های پذیرفته‌شده در اوراق بهادار تهران. مدیریت فرهنگ ‌سازمانی، 3 (12)، 421-438.

حسینی، سید مجتبی و دانایی­فرد، حسن (1391). تأثیر رفتار شهروندی سازمانی بر تسهیم دانش: مطالعه نقش میانجی فرهنگ ‌سازمانی، فصلنامه علوم مدیریت ایران، 7 (82)، 30-109.

رحمانی یوشانلوئی، حسین؛ حسنقلی­پور، طهمورث؛ انصاری، منوچهر، الهی‌ گل، اکرم (1391). تأثیر بازاریابی درونی بر بازارگرایی باوجود متغیرهای میانجی تعهد سازمانی و رفتار شهروندی سازمانی در بنگاه‌های مالی: موردکاوی بانک ملت شهر تهران. تحقیقات بازاریابی نوین، 2 (4)، 25 – 46.

ساعدی، سارا؛ خلعتبری، جواد و موری نجف­آبادی، ندا (1389). رابطه کیفیت کاری و سلامت سازمانی با خشنودی شغلی. فصلنامه تازه­های روا‌ن‌شناسی صنعتی/سازمانی، 1 (4)، 55 – 64.

صمدی میارکلائی، حسین؛ صمدی میارکلائی، حمزه و بابایی، عباس (1394 الف). بررسی رابطه میان رفتار شهروندی سازمانی و رضایت شغلی در کارکنان صنایع نساجی جمعیت هلال احمر جمهوری اسلامی ایران. فصلنامه امداد و نجات، 7 (1)، 103 – 114.

صمدی میارکلائی، حسین؛ آقاجانی، حسنعلی و صمدی میارکلائی، حمزه (1394ب). تبیین نقش عدالت سازمانی و مؤلفه­های آن بر توسعه رفتار شهروندی سازمانی کارکنان از طریق سیستم استنتاج علّی. نشریه علمی و پژوهشی پژوهش­های مدیریت عمومی. 8 (27)، 119 – 144.

صمدی میارکلائی، حسین؛ صمدی میارکلائی، حمزه و آقاجانی، حسنعلی (1395). تبیین نقش سبک رهبری تحول‌آفرین بر فرهنگ سازمانی. نشریه علمی و پژوهشی مدیریت فرهنگ سازمانی. (2)14، 499 – 519.

کاظمی، رضا محمد، جعفری مقدم، سعید و سهیلی، سارا (1391). شناسایی میزان تأثیر جوسازمانی بر نوآوری (مطالعه موردی: بانک ملت). فصلنامه توسعه کارآفرینی، 5 (2)، 67 - 86.

کردنائیج، اسداله؛ قناتی، سوسن و یزدانی، حمیدرضا (1389). بررسی وضعیت فرهنگ ‌سازمانی کارآفرینانه در دانشگاه تهران. فصلنامه توسعه کارآفرینی، 3 (10)، 115 – 133.

مرادزاده، عبدالباسط؛ سالارزهی، حبیب‌الله و عرب، عباس (1391). نقش مؤلفه‌های مدیریت دانش در پیش­بینی مؤلفه­های سلامت سازمانی (مورد مطالعه: اداره­ راه و شهرسازی جنوب استان سیستان و بلوچستان). پژوهش­های مدیریت عمومی، 5 (18)، 85-108.

مقیمی، سیدمحمد و صمدی میارکلائی، حسین (1394). رابطه رفتار شهروندی سازمانی با ارتقای سطح تسهیم دانش کارکنان آموزش و پرورش استان مازندران. فصلنامه رهبری و مدیریت آموزشی دانشگاه گرمسار، 9 (3)، 119 – 139.

نصیری­پور، امیراشکان؛ رئیسی، پوران و هدایتی، سیدپوریا (1388). رابطه فرهنگ سازمانی با بهره­وری کارکنان در بیمارستان­های عمومی آموزشی علوم پزشکی ایران، مدیریت سلامت، 12 (35)، 17-24.

هاشمی، سید حامد و پورامین­زاد، سعیده (1390). چالش­های فراروی توسعه منابع انسانی و راه­کاری برای رفع آن. فصلنامه کار و جامعه، 136، 4- 21.

هوی و.ک و میسکل، س. ج. (1387). مدیریت آموزشی (تئوری تحقیق و عمل)؛ ترجمه میرمحمد سیدعباس‌زاده. ارومیه: انتشارات دانشگاه ارومیه؛ نشر آگاه.

یعقوبی، نورمحمد؛ مقدمی، مجید و کیخا، عالمه (1389). بررسی رابطه بین رهبری تحول‌آفرین و رفتار شهروندی سازمانی کارکنان. نشریه مدیریت تحول، 2 (4)، 64 – 96.

 

Arabaci, B. (2010). Academic and administration personnel’s perceptions of organizational climate (Sample of Educational Faculty of Firat University). Procedia Social and Behavioral Sciences. 4445–4450.

Belcourt, M.; Bohlander, G. & Snell, S. (2008). Managing Human Resources. 5th Canadian Edition. Thomson-Nelson.

Bolino, M. C.; Turnley, W. H. & Niehoff, B. P. (2004). The Other Side of the Story: Reexamining Prevailing Assumptions about Organizational Citizenship Behavior. Human Resource Management Review, 229–246.

Balthazard, P. A.; Cooke, R. A. & Potter, R. E. (2006). Dysfunctional culture, dysfunctional organization: Capturing the behavioral norms that form organizational culture and drive performance, Journal of Managerial Psychology, 21(8). 709–732.

Blakely, G. L.; Andrews, M. C. & Moorman, R. H. (2005). The Moderating Effects of Equity Sensitivity on the Relationship between Organizational Justice and Organizational Citizenship Behaviors, Journal of Business and Psychology. 20 (2), 259–273.

Cornwall, J. R. & Perlman, B. (1990). Organizational Entrepreneurship. Homewood, IL: Homewood.

Chang, L. C. & Liu, C. H. (2008). Employee empowerment, innovative behavior and job productivity of public health nurses: A cross-sectional questionnaire survey. Int. J. Nurs. Stud., 45, 1442–1448.

Dizgah, M. R.; Gilaninia, Sh.; Alipour, H. R. & Asgari, A. (2011). High Performance Human Resource and Corporate Entrepreneurship: the Mediating Role of Organizations Citizenship Behavior and Procedure Justice. Australian Journal of Basic and Applied Sciences, 5 (3), 492–499.

Dodek, P. M.; Wong, H. et al. (2012). Organizational and safety culture in Canadian intensive care units: Relationship to size of intensive care unit and physician management model. Journal of Critical Care, 27, 11–17.

Glisson, C. & Green, P. (2011). Organizational climate, services, and outcomes in child welfare systems, Journal of Child Abuse & Neglect, 35 (8), 582–591.

Goffee, R. & Jones, G. (1996). What holds a modern company together? Harvard Business Review, 74 (6), 133–148.

Gupta, M. L. & Pyngavil, S. (2012). Effective Team Building In Relation To Organizational Culture and Organizational Climate in Banking Sector: An Inter-Correlation Analysis. Prestige International Journal of Management & IT- Sanchayan, 1 (1), 52–66.

Jeng, D. F. & Tzeng, G. H. (2012). Social influence on the use of Clinical Decision Support Systems: Revisiting the Unified Theory of Acceptance and Use of Technology by the fuzzy DEMATEL technique. Computers & Industrial Engineering, 62, 819–828.

Korkmaz, M. (2007). The effect of Leadership style on organizational health. Educational Research Quarterly, 3, 22–54.

Lin, C. L. & Tzeng, G. H. (2009). A value-created system of science (technology) park by using DEMATEL. Expert Systems with Applications, 36, 9683–9697.

McMurray, A. & Scott, D. (2003). The relationship between organizational climate and organizational culture. Journal of American Academy of Business, 3 (1), 1–8.

Masomi, E.; Eghdami, A.; Derakhshan, M.; Ashore, S. & Ghanimat, P. (2013). The Relationship between Organizational Climate Dimensions and Corporate Entrepreneurship (Case Study: Meshkinshahr Payam Noor University, Iran). Research Journal of Recent Sciences, 2 (11), 107–113.

Mohanty, J. & Rath, B. (2012). Influence of Organizational Culture on Organizational Citizenship Behavior: A Three-Sector Study. Global Journal of Business Research, 6 (1), 65–76.

Murugesan, S.; Narayana Raja, P. N. & Kannan, M. (2013). Perceived Organizational Climate Correlates Organizational Citizenship Behavior: A Study among the Software Professionals, American International Journal of Research in Humanities, Arts and Social Sciences. 209–216.

MacIntosh, E. & Doherty, A. (2005). Leader intentions and employee perceptions of organizational culture in a private fitness corporation, European Sport Management Quarterly, 5 (1), 1–22.

Örgev, C. (2013). The relationship among the leadership styles, organizational citizenship and health worker performance in public hospitals. International Journal of Education and Research, 1 (6), 1–16.

Podsakoff, N., P.; Whiting, S.W.; Podsakoff, P. M. & Mishra, P. (2010). Effects of organizational citizenship behaviors on selection decisions in employment, interviews. Journal of Apply Psychology, PMID.

Sheridan, J. E. (1992). Organizational Culture and Employee Retention, Academy of Management Journal, 35 (5). 1036–1056.

Sepehri, S. & Khayati, E. (2013). The Relationship between Organizational Culture and Corporate Entrepreneurship in Food and Beverage Industries. Asian Journal of Management Sciences and Education. 2 (3), 144–151.

Sandra, S. L. & Dubinsky, A. J. (2000). Institution Entrepreneurship for Universities in Transition. European Journal of marketing, 34 (11-12), 1315–1337.

Tzeng, G. H., & Chen, W. H. (2010). Fuzzy decision maps: a generalization of the DEMATEL methods. Soft Computer, 14, 1141–1150.

Tzeng, G. H.; Chiang, C. H. & Li, C. W. (2007). Evaluating intertwined effects in elearning programs: A novel hybrid MCDM model based on factor analysis and DEMATEL. Expert Systems with Applications, 32 (4), 1028–1044.

Wei, P. L.; Huang, J. H.; Tzeng, G. H. & Wu, S. I. (2010). Causal modeling of web advertising effects by improving SEM based on DEMATEL technique. International Journal of Information Technology & Decision Making, 9 (5), 799–829.

Zehir, C.; Muceldili, B. & Zehir, S. (2012). The Impact of Corporate Entre premiership on Organizational Citizenship Behavior and Organizational Commitment Evidence from Turkey SMEs. Procedia - Social and Behavioral Sciences, 58, 924–933.