تحلیل روابط مهارت‌های فراشناختی با راهبردهای حل مسئله آموزشی با نقش میانجی خودکارآمدی تحصیلی دانشجویان

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 عضو هیئت علمی دانشگاه کاشان

2 دانشجوی کارشناسی ارشد مدیریت آموزشی دانشگاه کاشان

چکیده

هدف از اجرای این پژوهش، تحلیل روابط مهارت‌های فراشناختی با راهبردهای حل مسئله با نقش میانجی خودکارآمدی دانشجویان بود. نوع پژوهش توصیفی همبستگی بود. جامعه آماری شامل دانشجویان دانشگاه کاشان به تعداد 7758 نفر بود که با استفاده از فرمول کوکران و به روش نمونه‌گیری تصادفی طبقه­ای 292 نفر به‌عنوان نمونه انتخاب شدند. داده‌های پژوهش به وسیله پرسشنامه مهارت‌های فراشناختی براون (1980)، پرسشنامه حل مسئله دیزریلا و نزو (2000) و پرسشنامه خودکارآمدی مورگان و جینکز (1999) گردآوری شد. روایی محتوایی و سازه پرسشنامه‌ها تأیید شد. پایایی پرسشنامه­ها نیز با آلفای کرونباخ برای مهارت‌های فراشناختی 83/0، حل مسئله آموزشی 79/0 و خودکارآمدی 80/0 برآورد شد. تحلیل داده­ها با استفاده از نرم‌افزار Spss و آموس در دو سطح آمار توصیفی و استنباطی انجام گرفت. یافته‌ها نشان داد میانگین هر یک از مؤلفه‌های متغیر فراشناخت و خودکارآمدی بالاتر از حد متوسط (3) بود اما در حل مسئله فقط مؤلفه‌های منطقی و احساسی بالاتر از حد متوسط بود. همچنین بین مهارت‌های فراشناخت و قابلیت‌های حل مسئله رابطه مثبت و معنی‌دار و بین خودکارآمدی و قابلیت‌های حل مسئله، رابطه مثبت و غیر معنی‌دار وجود دارد.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Analyzing the Relationship between Meta-Cognitive Skills and Educational Problem-Solving and Mediating Role of Academic Self-efficacy in Students

نویسندگان [English]

  • Hamid Rahimi 1
  • Leila Shojaeezadeh 2
چکیده [English]

Abstract: The purpose of this descriptive-correlative research was to analyze the relationship between meta-cognitive skills and problem-solving strategies and mediating role of self-efficacy in students. The statistical population included students of University of Kashan (N=7758), among whom a sample of 292 students were randomly selected (stratified) using the Cochran’s Formulate. Regarding the data collection tools, it was attempted to make use of the following tools: a) Meta-Cognitive Skills Inventory (Brown, 1980), b) Problem Solving Scale (D'Zurilla & Nezu, 2000) and Self-Efficacy Scale (Morgan-Jinks, 1999). Next, the content and construct validity of the questionnaires were confirmed. The reliability of the questionnaires was confirmed using the Cronbach’s Alpha Coefficient (0.83, 0.79 and 0.80, respectively). The data analysis was done in two levels of descriptive and inferential statistics using SPSS and AMOS software. Finding showed that the means of each component of Meta-Cognitive Skills and Self-Efficacy were higher than the average level (3) but, in terms of Problem-Solving Capabilities, only rational and emotional components were higher than the average level. Also, there was a positive and significant relationship between Meta-Cognitive Skills and Problem-Solving Capabilities. Besides, there was a positive but insignificant relationship between Self-Efficacy and Problem-Solving Capabilities.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Key words: Meta-Cognition
  • problem-solving
  • self-efficacy
  • University
  • Student

ادب‌جو، فرزانه (1395). تحلیل روابط ساده و چندگانه بین مهارت‌های تفکر با قابلیت‌های کارآفرینی و حل مسئله در دانشجویان دانشگاه کاشان و علوم پزشکی، پایان نامه مقطع کارشناسی ارشد علوم تربیتی، دانشگاه کاشان.

 امینی، محمد؛ رحیمی، حمید؛ صمدیان، زهره و غلامی علوی، صدیقه (1393). ارزیابی مهارت‌های فراشناختی دانشجویان در دروس معارف اسلامی. پژوهش در مسائل تعلیم و تربیت اسلامی، 5 (21)، 103 – 120.

بابایی امیری، ناهید و عاشوری، جمال (1393). ارتباط راهبردهای یادگیری شناختی و فراشناختی، خودکارآمدی، خلاقیت و هوش هیجانی با پیشرفت تحصیلی. دوفصلنامهراهبردهایشناختیدریادگیری، 2 (3)، 93-109.

برادران، حمیدرضا (1393). رابطه بین آگاهی های شناختی از راهبردهای مطالعه با پیشرفت تحصیلی دانشجویان پزشکی دانشگاه علوم پزشکی ایران. مجله مطالعات و توسعه آموزش علوم پزشکی یزد، 9 (2)، 3-13.

برزگر بفروی، کاظم و سعدی‌پور، اسماعیل (1391). مدل‌یابی روابط بین باورهای معرفت‌شناختی، خودکارآمدی تحصیلی، خودنظم‌دهی فراشناختی و پردازش عمیق با عملکرد تحصیلی دانش‌آموزان. تازه‌های علوم شناختی، 14 (53)، 54-66.

پارسا، عبدالله؛ عبدالوهابی، مرضیه و ظریف، سکینه (1390). بررسی تأثیر شیوه‌های حل مسئله برشخصیت کارآفرینانه. مجله توسعه کارآفرینی، 4 (14)، 145-164.

ثابت، مهرداد و جمشیدی‌فر، زهرا (1391). هنجاریابی مقدماتی آزمون حل مسئله اجتماعی. یافته‌های نو در روان شناسی، 7 (22)، 113 – 124.

جزایری، علیرضا (1381). بررسی تأثیر آموزش راهبردهای فراشناختی بر عملکرد حل مسئله. توانبخشی، 11، 27 – 32.

حدادنیا، سیروس (1395). نقش واسطه‌ای راهبردهای یادگیری در ارتباط بین خودکارآمدی تحصیلی و سبک‌های حل مسئله. پژوهش در برنامه‌ریزی درسی، 13 (2)، 130-143.

رحیمی، حمید؛ شکاری، عباس و حسینیان، بنت‌الهدی (1394). تأثیر مهارت‌های فناوری اطلاعات و ارتباطات (فاوا) بر میزان کارآفرینی، خودکارآمدی و عملکرد تحصیلی دانشجویان، مجله فاوا در علوم تربیتی، 6 (2)، 85-108.

روحی، قنبر؛ آسایش، حمید؛ بطحایی، سید احمد؛ شعوری، علیرضا و رحمانی، حسین (1392). ارتباط خود‌کارآمدی و انگیزه تحصیلی در بین گروهی از دانشجویان علوم پزشکی. مطالعات و توسعه آموزش علوم پزشکی یزد، ۸ (۱)، ۴۵-51.

دیره، عزت و بنی‌جمالی، شکوه‌السادات. (1388). بررسی سهم عوامل انگیزشی بر استفاده از راهبردهای شناختی و فراشناختی در فرایند یادگیری. مطالعات روان‌شناختی، 5 (3)، 47 – 62.

زهراکار، کیانوش؛ رضازاده، آزاده و احقر، قدسی (1389). بررسی اثربخشی آموزش مهارت حل مسئله بر خودکارآمدی دانش‌آموزان دختر دبیرستان‌های شهرستان رشت. فصلنامه اندیشه‌های تازه در علوم‌تربیتی، 5 (3)، 133-150.

سالاری‌فر، محمدحسین (1380). رابطه بین دانش فراشناختی و حل مسئله. تازه‌های علوم شناختی، 3 (3)، 16 – 27.

سالاری‌فر، محمدحسین و پاکدامن، شهلا (1388). نقش مؤلفه‌های حالت فراشناختی در عملکرد تحصیلی. فصلنامه روان‌شناسی کاربردی، 3 (4)، 102-112.

سبحانی‌نژاد، مهدی؛ زراعتی، محسن؛ مرادی، شعبان و حیدرپور، بیژن (1392). پرورش مهارت‌های تفکر خلاق با رویکرد حل مسئله در برنامه درسی دانشجویان. مدیریت نظامی، 13 (50)، 141 – 171.

سیف، علی‌اکبر (1388). روان‌شناسی پرورشی نوین: روان‌شناسی یادگیری و آموزش. تهران: نشر دوران.

شهنی ییلاق، منیجه؛ بوستانی، فاطمه؛ عالی‌پور، سیروس و حاجی‌یخچالی، علیرضا (1391). خودکارآمدی و هدف‌های پیشرفت. مطالعات روان‌شناسی تربیتی، 16، 81 – 110.

عابدینی، یاسمین؛ باقریان، رضا و کدخدایی، محبوبه (1389). بررسی رابطه باورهای انگیزشی و راهبردهای شناختی فراشناختی با پیشرفت تحصیلی: آزمون مدل‌های رقیب. تازه‌های علوم شناختی، 12 (3)، 34-48.

عطادخت، اکبر؛ نوروزی، حمید و غفاری، عذرا (1392). تأثیر آموزش حل مسئله اجتماعی در ارتقای بهزیستی روان‌شناختی و تاب‌آوری کودکان دارای اختلال یادگیری. ناتوانی های یادگیری، 3 (2)، 108-92.

فولادچنگ، محبوبه؛ رضویه، اصغر؛ خیر، محمد و البرزی، شهلا (1386). بررسی تأثیر پردازش فراشناختی بر حل مسئله. علوم اجتماعی و انسانی دانشگاه شیراز، 3 (6)، 52 – 67.

کارشکی، حسین (1381) تأثیر آموزش راهبردهای فراشناختی بر درک مطلب دانش‌آموزان، روان شناسی، 6 (1)، 63 – 84.

کدیور، پروین (1387). روان‌شناسی تربیتی تهران: انتشارات سمت.

محزون‌زاده، فاطمه (1396). رابطه بین مهارت حل مسئله و خلاقیت دانشجویان با نقش واسطه‌گری خودکارآمدی تحصیلی. مجله ابتکار و خلاقیت در علوم انسانی، 6 (4)، 27-50.

مهدوی، نیلوفر (1388). مهارت‌های زندگی. تهران: نشر قطره.

نصری، صادق؛ صالح صدق‌پور، بهرام و چراغیان رادی، منوچهر (1392). مدل‌یابی ساختاری رابطه خودکارآمدی، فراشناخت با ارزیابی حل مسئله دانش‌آموزان متوسطه. روان‌شناسی مدرسه، 3 (3)، 106 – 121.

نصیری‌پور، نسرین (1393). رابطه میان مهارت‌های سواد اطلاعاتی با خودکارآمدی کتابداران دانشگاه فردوسی مشهد و علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی مشهد، پایان نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه فردوسی مشهد.

یوسف‌زاده، محمدرضا؛ یعقوبی، ابوالقاسم و رشیدی، معصومه (1390). تأثیر آموزش مهارت‌های فراشناختی بر خودکارآمدی دانش‌آموزان دختر دوره متوسطه. روان‌شناسی مدرسه، 1 (3)، 118 – 133.

Akinsola, M. K. (2008). Relationship of some psychological variables in predicting problem solving ability of in-service mathematics teachers. The Montana Mathematics Enthusiast, 5, 79-100.

Anderson, N. J. (2002). The role of metacognition in second language teaching and learning. Brigham Yung University. Eric Digest.

Aurah, M. C. (2013). The effects of self-efficacy beliefs and metacognition on academic performance: A mixed method study. American Journal of Educational Research, 1 (8), 334-343.

Bandura, A. (2001). Guide for constructing self- efficacy scales. Stanford, CA, USA: Stanford University.

Bedel, E. F. (2016). Exploring academic motivation, academic self-efficacy and attitudes toward teaching in pre-service early childhood education teachers. Journal of Education and Training Studies. 4 (1), 142-149.

Bernacki, M. (2014). Examining self-efficacy during learning: variability and relations to behavior, performance, and learning. Springer Science+Business Media New York.

Brown, A. L. (1980). Met cognitive development and reading. In R.J. Spiro.B.C. Bruce & W.F. Brewer (Ed). Theoritical issues in reading comprehension. Hillsdale. N. J. Lawrence Erlbaum Associates.

Cera, R. (2013). Relationships between metacognition, self efficacy and self regulation in learning, Educational. Cultural & Psycological Studies, 3 (7), 130-141.

Choon-Huat Koh, G.; Eng Khoo, H.; Wong, M. L. & Koh, D. (2008). The effects of problem-based learning during medical school on physician competency: A systematic review. Canadian Medical Association Journal, 17 (1), 34-45.

Dominowski, R. L. (1990). Erroneous solutions to verbal insight problems: Effects of highlighting critical material. Paper presented at the 73rd annual meeting of the Western Psychological Association, Portland, OR.

D’Zurilla, T. J.; Nezu, A. M. & Maydeu-Olivares, A. (2002). Manual for the social problem solv-ing inventory-revised (pp.211-244). Nourth Tonawanda, TY: Multi-Health Systems

Desoete, A. (2007). Evaluating and irnproving the mathematics teaching – learning process through metacognition. Electronic Journal of Research in Educational Psychology, 5, 705-730.

Dolan, S. L.; Martin, R. A. & Rohsenow, D. J. (2008). Self-efficacy for cocaine abstinence: pretreatment correlates and relationship to outcomes. Addict Behavior, 33 (5), 67-88.

Fisher, P. L. & Wells, A. (2009). Metacognitive therapy for obsessive-compulsive disorder: a case series. Journal Behav Ther Exp Psychiatry, 39 (2), 117-132.

Greene, B. A.; Miller, R. B.; Crowson, H. M.; Duke, B. L. & Akey, K. L. (2004). Predicting High school student’s cognitive engagement and achievement: Contributions of classroom perceptions and motivation. Contemporary Educational Psychology, 2, 462–482.

Gore, P. A. Jr. (2006). Academic self-efficacy as a predictor of college outcomes: Two incremental validity studies. Journal of Career Assessment, 14 (1), 92-115.

Gyeong, J. A. & Myung, S. Y. (2008). Critical thinking and learning styles of nursing students at the Baccalaureate nursing program in Korea. Contemp Nurse, 29 (1), 100-109.

Havenga, M. & Partners, F. (2013). Metacognitive and problem-solving skills to promote self-directed learning in computer programming. Teachers’ Experiences. Sa-Educ Journal, 14 (1), 2-10.

Hoffman, B. (2008). The influence of self-efficacy and metacognitive prompting on math problem-solving efficiency. Contemporary Educational Psychology, 33 (8),875-893.

Isaksen, S. G. (2011). Creative approaches to problem solving: A framework for innovation and change. SAGE Publications.

Kaberman, Z. & Dori, Y. J. (2008). Metacognition in chemical education: question posing in the case-based computerized learning environment. Journal of Instructional Science, 5, 403-436.

Kevin, C. & Gary, B. (2012). Student self-identity as a critical thinking, to type a behavior pattern. Journal of Research in personality, 18 (6), 212-223.

Morgan, V. & Jinks, J. (1999). Children's perceived academic self-efficacy: An inventory scale. The Clearing House: A Journal of Educational Strategies, Issues and Ideas, 72 (4), 224-230.

Perla, F. & O’Donnell, B.  (2004).   Encouraging problem solving in orientation and mobility. Journal of Visual Impairment & Blindness, 98, 47-52.

Pintrich, P. (2000). The role of goal orientation in self- regulated learming .In M. Boekaerts, P. Pintrich & M. Zeidner (Eds). Hand book of self-regulation (pp.451-502). San Diego, CA. Academic Press.

Safari, Y. (2016). The effect of metacognitive instruction on problem solving skills in Iranian students of health sciences. Global Journal of Health Science, 8 (1), 150-156.

Sungur, S. (2007). Modeling the relationships among students’ motivational Beliefs, metacognitive strategies, and effort regulation. Scandinavian Journal of Educational Research, 51, 315–326.

Wang, Y. & Chiew, V. (2008). On the cognitive process of human problem solving. Cognitive Systems Research, 11 (1), 81-92.

Young, A. & Fry, J. D. (2008). Metacognitive awareness and academic achievement in college students. Journal of the Scholarship of Teaching and Learning, 8 (2), 1-10.