رابطه میزان سواد رسانه‌ای با تفکر انتقادی دانشجویان

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشیار گروه علوم تربیتی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه بوعلی سینا

2 کارشناسی ارشد برنامه‌ریزی درسی، گروه علوم تربیتی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه بوعلی سینا

چکیده

هدف از اجرای این پژوهش، شناسایی رابطه میزان سواد رسانه‌ای با تفکر انتقادی دانشجویان کارشناسی دانشگاه بوعلی سینا است. این پژوهش، از نظر هدف، کاربردی و از نظر ماهیت، توصیفی - همبستگی است. جامعه آماری پژوهش، شامل همه دانشجویان کارشناسی دانشگاه بوعلی سینا همدان بود که در سال تحصیلی 97-98 مشغول به تحصیل بودند. بر اساس جدول کرجسی و مورگان، تعداد 500 نفر از آنها با استفاده از روش نمونه‌گیری طبقه‌ای نسبی به‌عنوان نمونه انتخاب شدند. اطلاعات با استفاده از دو پرسشنامه (پرسشنامه محقق‌ساخته سنجش سواد رسانه‌ای و پرسشنامه استاندارد تفکر انتقادی ریکتس، 2005) گردآوری و روایی محتوای آنها نیز تأیید شد. پایایی پرسشنامه‌ها نیز با محاسبه ضریب آلفای کرونباخ 74/0 و 85/0 به دست آمد. تجزیه‌وتحلیل داده‌ها با استفاده از همبستگی پیرسون و آزمون رگرسیون گام‌به‌گام نشان داد که بین سواد رسانه‌ای و تفکر انتقادی دانشجویان رابطه مستقیم وجود دارد. به عبارت بهتر هرچه میزان سواد رسانه‌ای افزایش پیدا کند تفکر انتقادی نیز افزایش پیدا خواهد کرد و اگر سطح مهارت سواد رسانه‌ای پایین‌تر باشد، تفکر انتقادی دانشجویان نیز در سطح پایینی خواهد بود. همچنین مشخص شد همه مؤلفه‌های سواد رسانه‌ای توانایی پیش‌بینی میزان تفکر انتقادی دانشجویان را دارند.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

The Relationship between Media Literacy Rates and Students’ Critical Thinking

نویسندگان [English]

  • Farhad Seraji 1
  • Majid Sharifi 2
  • Javad Hedayati 2
  • Saieed Sharifi 2
چکیده [English]

The purpose of this study was to determine the relationship between literacy rate and Critical thinking of undergraduate students at Bu-Ali Sina University. This research is applied in terms of purpose and descriptive-correlation in terms of nature. The statistical population of the study were all students of Hamedan University of Bu Ali Sina who were studying in the academic year of 98-97. Based on the Karjesi and Morgan tables, 500 people were selected using a comparative stratified sampling method. Data collection was done by means of two questionnaires (Researcher-made Literacy Questionnaire and Rickets Critical Thinking Survey Questionnaire 2005). The content validity of the questionnaire was confirmed. The reliability of the questionnaires was also obtained by calculating the Cronbach's alpha coefficient as 0.74 and 0.85. To analyze the data, descriptive and inferential statistics- such as mean, percent, Kolmogrov-Smirnov test, single-group T test, Pearson correlation test and stepwise regression test- were used in the spss software environment. Based on the findings of the present study, the rate of literacy and critical thinking of undergraduate students at Bu-Ali Sina University is higher than the average (3). Also, the results of Pearson correlation tests and stepwise regression show that there is a direct correlation between literacy and students' critical thinking; in other words, the higher the level of Media Literacy, the more cognitive thinking will increase and if the level of literacy skills is lower, the student's critical thinking will be at a low level too, and it is obvious that all components of the Media Literacy can predict the student's critical thinking.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Media Literacy
  • Critical Thinking
  • students

باباپیرعلی، سمیه (1397) نقش سواد رسانه‌ای در تجزیه‌وتحلیل و الگوپذیری مخاطبان از تبلیغات اقناعی تلویزیون. ماهنامه مدیریت رسانه، 43، 91-110.

بوربور، سمیه؛ فقیهی، مهدی و یزدان‌پناه، احمدعلی (1397). بررسی اثربخشی سواد رسانه‌های دیجیتالی بر رشد مهارت‌های اجتماعی دانش‌آموزان (مطالعه موردی: دانش‌آموزان تشکیلات فرزانگان متوسطه دوره اول کرج). مطالعات کاربردی در علوم مدیریت و توسعه، 3 (10)، 156-183.

پاتر، دبلیو. جیمز (1391). نظریه سواد رسانه‌ای، رهیافتی شناختی؛ ترجمه ناصر اسدی، محمد سلطانی‌فر و شهناز هاشمی. تهران: انتشارات سیمای شرق.

تقی‌زاده، عباس و کیا، علی‌اصغر (1393). نیازسنجی برنامه آموزش سواد رسانه‌ای در مدارس. فصلنامه مطالعات فرهنگ ارتباطات، 15(26)، 80-101.

حاجی‌حیدری، حامد و یزدیان، امیر (1390). سنجش و کاربست الگوی پنج سطحی سواد رسانه‌ای انتقادی: مطالعه موردی دانشجویان دانشکده صداوسیمای جمهوری اسلامی ایران. فصلنامه جهانی رسانه، 6 (2)، 30- 57.

حسنان، اکرم (1396) رابطهسواد رسانه‌ایوتفکر انتقادیباخلاقیتو مهارت‌هایفراشناختیدردانشجویان. پایان‌نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران شرق.

سراجی، فرهاد و شریفی، مجید (1397). بررسی وضع موجود سواد رسانه‌ای دانشجویان و شناسایی نیازهای آموزشی دانشجویان کارشناسی دانشگاه بوعلی سینا در زمینه سواد رسانه‌ای. پایان‌نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه بوعلی سینا همدان.

سراجی، فرهاد؛ هدایتی منظور، جواد و افضلی، افشین (1397). بررسی رابطه بین میزان استفاده از فضای مجازی با توانایی‌های شناختی و تفکر انتقادی دانشجویان دانشگاه بوعلی سینا در سال تحصیلی 96-95. پایان‌نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه بوعلی سینا همدان.

شجاعی، مهناز و امیرپور، مهناز (1391). بررسی وضعیت سواد رسانه‌ای دانشجویان خراسان شمالی در جامعه اطلاعاتی. فصلنامه مطالعات جامعه‌شناختی جوانان، 3 (7)، 43-56.

صفری مطلق، حمید (1392). بررسی رابطه بین توانایی‌های شناختی و مهارت‌های تفکر انتقادی دانشجویان دانشگاه بوعلی سینا همدان. پایان‌نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه بوعلی سینا همدان.

عبدلی سلطان‌احمدی، جواد؛ علیزاده، رقیه و حداد، زهرا (1396) تأثیر آموزش سواد رسانه‌ای بر مهارت‌های تفکر انتقادی دانش‌آموزان. فصلنامه مطالعاترسانه‌ای، 13 (46)، 119-134.

قاضی‌مرادی، حسن (1391). درآمدی بر تفکر انتقادی. تهران: نشر ذات.

کلانتری، عبدالحسین و مؤمنی، حسن (1394)، سواد رسانه‌ای به‌مثابه سود-ضرر. فصلنامه مهندسی فرهنگی، 9 (83)، 111-125.

مالکی، شهاب و صنیع‌ثالث، زهره (1395). بررسی رابطه بین استفاده از فناوری اطلاعات و ارتباطات با تفکر انتقادی در دانشگاه علوم پزشکی شهرکرد. فصلنامه راهبردهای توسعه در آموزش عالی، 3 (2)، 56-64.

Aybek, B. & Aslan, S. (2015). Examination of the relationship between the critical thinking dispositions of prospective teachers and their attitudes towards multicultural education trends. 3rd International Congress on Curriculum and Instruction, Adana.

Andolina, Milk (2001). Critical thinking for working students. Tcolumiga Tdelmar press.

American Psychological Association Commission on Violence and Youth. By Gentry, Jacquelyn; Eron, Leonard D. (1993). American Psychologist, 48 (2), Feb 1993, 89.

Bulger, M. & Davison, P. (2018). The promises, Chllenges and Futures of Media Literacy. Journal of Media Literacy Education, 10 (1) 1-21.

Cheung, C. (2017). Promoting media literacy education in China: A case study ofa primary school. International Journal of Adolescence & Youth, 21 (2), 215-217.

Erişti, B. & Erdem, C. (2017). Development of a media literacy skills scale. Contemporary Educational Technology, 8 (3), 249-267.

Feuerstein, M. (2003). Media literacy in support of critical thinking. Journal of Educational Media, 24 (1), 43-54.

Johnson, G. M. (2013). Tactile input features of hardware: Cognitive processing in relation to digital device. International Journal of Research and Reviews in Applied Sciences, 41 (2), 464-469.‏

Lim, S. S. et al (2014) Critical literacy, self-protection anddelinquency: The challenges of participatory media for youths at-risk. Learning, Media & Technology, 38 (2).

Oxstrand, B. (2009). Media literacy education - A discussion about Media Department of Journalism and Mass Communication, University of Gothenburg, Sweden. Education in the Western countries, Europe and Sweden.

Parsons, P. (2007). Indirect measures: Institutional data, surveys, interviews, and advisoryboards. In W. G. Christ (Ed.), Assessing media education: A resource handbookfor educators and administrators. Mahwah, NJ: Lawrence Erlbaum Associates.

Pereira, S. & Moura, P. (2018). Assessing Media Literacy Competences: A study With Portugues Young People. Journal of Educational Technology & Society, 14 (4), 95-119.

Phang, Anna (2006). Add a dose of Media Literacy in the Media Diplomas Curriculum and Syllabus. www.esd.sp.edu.sg/eetc/eetc07/docs/JTP/ Medialiteracy_ annaphang.pdf.

Piette, J. & Giroux, L. (1997). The theoretical foundations of media education programs. In R. Kubey (Ed.), Media Literacy in the Information Age: Current Perspectives. Information and behavior, 6, 89-134. New Brunswick, NJ: Transaction.

Singh, J. (2012). Placing media and information literacy at the core of instruction. Paper presented at the International Conference on Media and Information Literacy for Knowledge Societies. Moscow, Russian Federation.

Schmidt, H. (2015). The media and the literacies: media literacy, information literacy. Journal of Effective Teaching, 12 (1), 64–77.

Tylor, K. (2011). The Implemention of Media Literacy: An Analysis of the Media Literacy Curricula of Ontario. Health Communication, 21 (1), 23–36.

Watson, B. & Glaser, E. M. (2000). Measurethe ability to thinking critical and problem solve. Harvard: univ press.

Wilson C. (2012). Media and information literacy: Pedagogy and possibilities. Comunicar, 20 (39), 15- 22.